Spółka komunalna a kontrola zarządcza

Przeczytaj także: Finanse publiczne: zysk NBP nie pomoże

Pytanie:
Jesteśmy spółką z o.o. ze 100% udziałem miasta (spółka komunalna). Do naszej spółki wpłynęło zarządzenie burmistrza miasta dotyczące kontroli zarządczej – w którym m.in. wymagane jest składanie oświadczeń o stanie kontroli zarządczej. Podstawą prawną tego zarządzenia jest ustawa o finansach publicznych. Zarządzenie jest kierowane m.in. do kierowników „jednostek organizacyjnych miasta”. Czy takie zarządzenie może dotyczyć naszej spółki?

Odpowiedź:
Takie zarządzenie nie może dotyczyć Państwa spółki. Nowa ustawa o finansach publicznych (ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych; dalej jako: ustawa) wprowadziła regulacje dotyczące kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych, rozumianej jako ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy (art. 68 ustawy). W artykule 69 ust. 1 zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej zaliczono do obowiązków m.in. wójta, burmistrza, prezydenta miasta, przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (pkt 2) oraz kierownika jednostki (pkt 3).

W związku z powyższym kontrola zarządcza odbywa się na jednym z dwóch stopni:

• I – poziom kierownika jednostki,
• II – poziom wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy o finansach publicznych Minister Finansów 16 grudnia 2009 r. wydał komunikat nr 23 w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych. Załącznikiem do tego komunikatu są „Standardy kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych”. Standardy potwierdzają w pkt 2.1 to, co wynika z art. 69 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, mianowicie że kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych powinna funkcjonować na dwóch poziomach.

Podstawowym poziomem funkcjonowania kontroli zarządczej w całym sektorze finansów publicznych jest jednostka sektora finansów publicznych (I poziom kontroli zarządczej) i za funkcjonowanie kontroli zarządczej w jednostce odpowiedzialny jest jej kierownik (pkt 2.2). Ponadto w ramach administracji samorządowej powinna funkcjonować kontrola zarządcza odpowiednio na poziomie jednostki samorządu terytorialnego (II poziom kontroli zarządczej) i za funkcjonowanie kontroli zarządczej na tym poziomie odpowiada odpowiednio wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa w przypadku samorządu terytorialnego (pkt 2.3).

Zgodnie z pkt 2.4 „Standardów…” wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta oraz marszałek województwa jest odpowiedzialny za zapewnienie adekwatnego, skutecznego i efektywnego systemu kontroli zarządczej jedynie w wyszczególnionych w tym punkcie podmiotach, tj.:

1. w urzędzie gminy (urzędzie miasta),
2. starostwie powiatowym,
3. urzędzie marszałkowskim, a także
4. w jednostce samorządu terytorialnego.

W związku z tym Państwa spółka komunalna nie została usytuowana na żadnym z dwóch szczebli kontroli zarządczej. Niewątpliwie nie znajduje się ona na II stopniu kontroli, skoro wyraźnie wymieniono tu tylko urząd gminy (urząd miasta), starostwo powiatowe lub urząd marszałkowski oraz jednostkę samorządu terytorialnego.

Nie można również uznać, że spółka komunalna powinna być poddana kontroli zarządczej I stopnia. Poziom ten dotyczy bowiem tzw. „kierownika jednostki”. Ponieważ ustawa o finansach publicznych, posługując się skrótowym terminem „jednostka”, reguluje kwestie dotyczące jednostki sektora finansów publicznych, to aby Państwa spółka podlegała kontroli zarządczej należałoby uznać, że jest ona jednostką sektora finansów publicznych.